Lesdag 11

7 maart 2011. De vaste cyclus van twee weken is even verstoord geweest door een examendag van de wijnacademie. Een dag die druk bezocht werd door mensen die nu de opleiding volgen maar ook zeer veel die hun contactdagenprogramma al achter de rug hebben. Omdat ik wist dat ik te weinig tijd had om alle theorie voor de module wijnbouw, vinificatie en Frankrijk erin te krijgen had ik daar geen energie meer in gestoken. Het proefexamen daarentegen is altijd spannend. Het is een behoorlijk race tegen de klok en heb je de wijnen goed geplaatst of niet. Na het examen hingen de antwoorden klaar en kon krullen en strepen beginnen. Met de witte wijnen ging het goed, krul na krul kon bij het door mij gegeven antwoord gegeven worden. Bij de rode wijnen was het voornamelijk strepen en de verdiepingsvragen over de geproefde wijnen ging weer goed. Alles bij elkaar was het net niet goed genoeg en kan ik twee examenervaringen in mijn rugtasje doen om er over een half jaar bij het volgende examenmoment wat voordeel van te trekken. Dit even ter informatie.

Aan de koffie in Maarn werd natuurlijk bij elkaar geïnformeerd wie er wel en niet geslaagd waren. Sommige van mijn proefgroep waren tegen verwachting in geslaagd maar ook andersom zat erbij. De geslaagden gingen met een ander gevoel de klas in dan drie weken geleden en dat is heel goed te begrijpen.

Na een korte speech van Frank begon er weer een race tegen de klok, 12 wijnen en 2 verdiepingsvragen in vijftig minuten blijft nog pittig. Daarna een uitgebreide bespreking van alle wijnen en de alternatieve gebieden. Ondanks dat Frank soms aangeeft dat er al dingen besproken of geproefd zijn sla ik dat nog niet zo eenvoudig op. Er zijn erbij die als ze een wijn een keer gedronken hebben de smaak niet meer vergeten en bij een hernieuwd proeven ook nog herkennen. Erg knap maar ik ben meer van de reclame. Herhaling is de kracht van reclame en ik moet echt meerdere keren hetzelfde proeven wil het op de harde schijf opgeslagen worden, exceptionele smaakervaringen uitgezonderd.

Gelukkig werd de pauze na het uitlopen van het ochtendprogramma niet ingekort en konden we gewoon even een half uurtje bijtanken voordat we verder gingen met Italië. Fred Nijhuis, wijnjournalist en schrijver voor diverse vakbladen liet ons genieten van zijn kennis van Italië en de Italiaanse wijnen. Het was een vogelvlucht want het midden van Italië, het zuiden en de eilanden Sicilië en Sardinië zijn zo omvangrijk dat je dat nooit in een middagje goed kunt belichten. Volgens mij zou hij al weken bezig kunnen zijn met uitsluitend het gebied Toscane en door zijn humoristische en pakkende manier van presenteren zou hij de aandacht nog vast weten te houden ook.
Ondanks de tijdsdruk werden toch alle gebieden even benoemd en bij de belangrijkste stonden we wat langer stil en nog mooier, uit die gebieden werden ook de meest mooie wijnen te proeven gesteld. De eerste wijn kwam uit de streek Abruzzen waar een kwaliteitsverbetering is geweest en de Trebbiano van Masciarelli was daar een overtuigend bewijs van. Ook vanuit Toscane werden een aantal bijzondere toppers uitgeserveerd. Een Vernaccia di San Grimignano, een Chianti Classico Riserva, een Vino Nobile di Montepulciano en afgesloten werd met een Brunello di Montalcino van Poggio di Sotto uit 2004. Een erg mooie wijn van 100% Sangiovese met passie en kennis vervaardigd. De € 95,00 per fles is te verantwoorden. Wat dacht u van vijf jaar houtrijping en dan nog alles als subtiel ervaren. Ik ga niet alle wijnen beschrijven en benoemen maar de streken waar ook nog uit geproefd werd waren Umbrië, Campanië, Calabrië, Puglia, Sicilië en Sardinië. De wijn uit Umbrië die we kregen was ook behoorlijk specifiek en die moesten we als vinoloog in spe zeker kennen. Het was een 2005 DOCG Taurasi, Radici Riserva van Mastroberardino. Een wijn met struikelmomenten al was het maar in de naam. Ondanks mijn proefnotitie moet ik toch nog eens zo’n fles achterover zien te trekken om hem uitgebreider te beoordelen. Zoals ik zelf ook vaak doe met een proeverij is afsluiten met een zoetje. Deze presentatie werd ook afgesloten met een heerlijke zoete wijn die toch fris was om te drinken. Het was de Sardinese Latinia, Vino da uve stramature van Santadi uit 2005. Italië is een heerlijk land! 
www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 10

14 februari 2011. Met gemengde gevoelens ging ik vanochtend naar Maarn voor de tiende lesdag van de vinologenopleiding. Gemengd omdat ik geen groei bespeur bij het proeven en omdat we de diepte in zouden gaan met Italië en dat is geen examenstof voor komende maandag. Ondanks dat ik voor mijzelf al heb bepaald dat ik maandag de examens doe om inzichtelijk te krijgen hoe het er aan toe gaat en wat je kunt verwachten heb ik de tijd die ik wel boven de boeken had gehangen dus niet besteed aan Italië maar aan andere wijnwetenswaardigheden.

Over het ochtendprogramma valt niet zoveel nieuws te vertellen. Dat is een cyclisch blok wat elke lesdag terug zal komen. Na een kort welkom konden we weer aan de bak met twaalf verschillende wijnen. Ruiken, proeven, spugen en schrijven. Als het hele rijtje doorgenomen is kijken op de antwoordenlijst welke van de drie per soort het best bij het gevoel en de notities past. Het was weer knap lastig en na de beschikbare tijd werd alles weer doorgenomen waarbij ook kort ingegaan werd op de alternatieve wijnen en natuurlijk hun herkomst. Als ik de proefnotities hoor van mijn medestudenten verbaast het me hoe gedetailleerd zij dingen waarnemen waarbij ik me nog vaak in de grote hoofdgroepen moet uitdrukken. Met zes van de twaalf goed is het nog te mager. Velen van ons gaan volgende week voor het eerst het praktijkexamen doen. Aan het eind van de dag wenste Klazien ons alvast sterkte en voegde daar aan toe dat we eigenlijk pas bij het volgende examenmoment op het gewenste niveau zouden zijn. Dat geeft een mens dan toch weer een beetje hoop.

Na de lunch dus Italië. Om precies te zijn Noord-Italië want in tegenstelling tot Spanje zijn voor Italië twee lesdagen uitgetrokken. Als gastdocent trad Ron Andes op. Ron is sinds 2004 de eerste Magister Vini van Nederland met als beroep Flying Wine Buyer en hoe kan het anders, Italië als specialisatie.

Ron ging even terug in de tijd en in vogelvlucht nam hij de geschiedenis van wijn door vanaf 6000 jaar voor Christus tot nu. Vanaf de 16^e en 17^e eeuw zijn er echt veranderingen van betekenis geweest. Door de eeuwen heen zijn er dan verschillende markeringspunten voor de wijnbouw en vanaf Italië in 1963 toetrad tot de EEG en er andere regels gingen gelden heeft de Italiaanse wijnbouw ontwikkeld tot wat het nu is.

Verder stond Ron uitgebreid stil bij de unieke geografische omstandigheden van het land en de klimaten tot op microniveau. Dat klimaat in combinatie met het terroir en de juiste druiven zorgen met de juiste wijnmaker voor bijzondere hoogstandjes. Italië heeft nogal wat druivenrassen. Het is daarin uniek in de wereld. Er zijn ongeveer 1000 verschillende inheemse rassen. Ter vergelijk kan vermeld worden dat Frankrijk er zo’n 60 tot 65 heeft en Duitsland zo’n 40.

Vervolgens werden de noordelijke gebieden doorgenomen waarbij iets uitgebreider werd stilgestaan bij Friuli, Emilia Romagna, Alto Adige, Veneto en Piëmonte omdat daar wijnen van geproefd werden. Om maar even een paar onbekende geproefde rassen te noemen, Friuliano, Buccia Amara en Savignone waarbij de laatste helemaal geen enkele relatie heeft tot de bekende naam Sauvignon. Naast wat onbekende wijnen kwamen er ook enkele klassiekers in het glas van de DOC Valpollicello, een classico en een Amarone. De sessie werd afgesloten met twee Barolo’s, een moderne en een traditioneel geproduceerde.

 
www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 9

31 januari 2011. Na een lang weekend waarbij ik het lekker rustig aan had gedaan toog ik weer met frisse zin naar Maarn voor de 9e cursusdag van de vinologenopleiding. Ik was er vroeg waardoor ik even kon bijkletsen met mijn proefgroepgenoten want afgelopen maandagavond kon ik helaas niet bij de proefsessie aanwezig zijn.

Klazien rinkelde al vroeg met haar belletje en ook Frank was kort van stof. De komende lessen moeten we gewoon strak op tijd achter de tafel zitten want de tijd is anders te krap om een goede nabespreking te doen. Het was vandaag voor de eerste keer volle bak. Daarmee bedoel ik niet dat alle cursisten er waren maar dat we twaalf wijnen moesten proeven en aangeven welke wijn er in welk glas zat met daarbij nog twee verdiepingsvragen. Gelet op mijn eerdere resultaten weet u dat dat niet eenvoudig is, ook niet als er een keuze is uit drie wijnen per glas. We kregen een uur, het liefst nog ietsjes minder. Doordat ik de vorige keer de antwoorden nog moest invullen op het moment dat de nabespreking begon had ik een andere tactiek gekozen om in ieder geval binnen de tijd klaar te zijn. Korte snelle proefnotities om daarna nog even te wikken en te wegen welke wijn het dan zou moeten zijn. Ik ben er nog niet maar het resultaat was beter dan de vorige keer dus ik hou me er maar aan vast dat het de goede kant op gaat. Als ik bij de twee bewuste twijfelaars mijn gewogen alternatief had gekozen was ik er net wel geweest. Maar ja, als…..

Na de lunch stond Spanje op de rol om besproken te worden. Als gastdocent trad Rudolf Nipius, specialist in wijnen uit Spanje, Chili en Argentinië, op. Rudolf gaf al aan dat de tijd krap zou worden want in één middag heel Spanje behandelen is eigenlijk een ondoenlijke zaak.
Spanje heeft het grootste wijngaardoppervlak ter wereld en is het derde wijnproducerende land op deze wereld. 1,13 miljoen hectare aan wijngaarden met een productie van zo’n 34,7 miljoen hectoliter. Een derde daarvan heeft de kwaliteitstatus D.O., Denominación de Origen, een oorspronkelijke herkomstbescherming zoals ze in Frankrijk de AOC wijnen hebben. Op dit moment zijn er 68 D.O.’s maar gelet op de ontwikkelingen kunnen er daar de komende tijd nog wel wat bijkomen. De diversiteit aan microklimaten en bodemstructuren geeft ruimte om binnen de bestaande D.O.’s weer kleinere D.O.’s met hun eigen identiteit af te bakenen. Binnen het arme Spanje was er vooral veel bulkproductie voor de lokale markt. Onder het regime van Franco was het land erg geïsoleerd maar daarna is het land goed op de kaart gekomen zeker toen het aansloot bij de EU en de grenzen werden opengesteld. Thans is het Spanje te bestempelen als de Nieuwe Wereld in de Oude Wereld. Er worden veel moderne technieken toegepast om het mooiste uit de druif te krijgen en ook veel wijnmakers zijn internationaal opgeleid. Irrigatie is onder bepaalde voorwaarden toegestaan waardoor ook de drogere gebieden kwaliteit kunnen produceren. Door de algehele droogte in het land zijn de opbrengsten sowieso laag.
Tijdens de vogelvlucht door het land werd bij het ene gebied langer stilgestaan dan het andere en werden er natuurlijk ook typische wijnen geproefd. Zo proefden we de Godello en de Albarino druivenrassen uit het Noordwesten en stonden we wat langer stil bij de Verdejo uit de Rueda. Een enorm populair gebied waar fantastische sprankelende witte wijnen vandaan komen. Bijzonder omdat in de naastgelegen D.O. Toro eigenlijk alleen maar rode wijnen gemaakt worden. Die sprankelende witte wijnen uit de Rueda kunnen zo fris zijn omdat de wijngaarden op zo’n 750 tot 850 meter hoogte liggen, er ’s nachts geoogst wordt en alles binnen het vinificatieproces temperatuur gecontroleerd is. Vanuit de meest bekende D.O. Rioja werden twee vatmonster geproefd uit verschillende houtsoorten en een mooi ontwikkelde Reserva. Natuurlijk ontbraken bij de te proeven wijnen ook de Ribera del Duero en een sherry niet. Een droge Manzanilla, een spannende wijn die in de neus minder boeit dan in de bijzondere afdronk. Ook stonden er nog twee hele goedkope wijnen uit het grote La Mancha op de de tafel. Het gebied van La Mancha beslaat de helft van het totale Spaanse wijngaardareaal en er werd vooral veel volume geproduceerd onder ander voor het distilleren van brandy maar ook daar is een kentering om wat meer aandacht aan de kwaliteit te schenken. Ook Ronald redde het niet om binnen de beschikbare tijd zijn stof te presenteren. Gelukkig zijn er plannen binnen de wijnacademie om te bezien of er binnen de opleiding meer ruimte voor dit land ingepland kan worden want de Spaanse wijnen hebben zeer veel te bieden.   
www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 8

17 januari 2011. Waarom zitten er maar zeven dagen in een week vraag ik me wel eens af om daar gelijk achteraan te beseffen dat als het er acht zouden zijn de tijd net zo snel voorbij zou gaan. Vanochtend weer op tijd naar Maarn en het effect van het voorbij zijn van alle vakanties werd me al snel weer duidelijk. Stremming in de lus van de A2 naar de A12 maar daarna reed het lekker door waardoor ik uitgebreid aan de koffie kon. De derde maandag van het jaar, Blue Monday. De dag die kennelijk voor extra depressiviteit zorgt bij veel mensen maar daar bespeurde ik bij mezelf niet zoveel van.

Frank Jacobs gaf voor het laatst een korte speech over het fenomeen blindproeven omdat daar de volgende keer geen tijd meer voor is. Vanaf dan moeten er namelijk 12 wijnen beoordeeld worden in plaats van de 8 die nu voor ons stonden. Frank beaamde dat het blind proeven het moeilijkste is wat er is en illustreerde dat met enkele fraaie pragmatische anekdotes. Toch krijg je door het hebben van theoretische kennis, smaakgeheugen en natuurlijk smaakvermogen handvatten om de juiste kant op te sturen.

Het ruiken, proeven en spugen kon weer beginnen. Voortvarend ging ik van start maar kwam toch weer tijd tekort aan het eind. Toen Frank aan het behandelen van de eerste wijn begon was ik net klaar met schrijven en toen moest ik nog de juiste antwoorden selecteren. Even snel bij alle vragen een antwoord geselecteerd zonder echt goed te kunnen wikken en wegen om een gewogen keus te maken. Het resultaat was gelijk aan dat van twee weken geleden en omdat ik toen ook gezakt was kreeg ik toch nog een Blue Monday gevoel. De wetenschap dat het kennelijk zo maar super kan gaan en dan weer een aantal keren slecht en dat velen het gevoel hebben dat ze het nooit zullen leren deed daar weinig aan af.

De restantwijnen worden altijd te koop aangeboden voor een aantrekkelijke prijs en de dessert/aperitiefwijn die vandaag op de tafel stond kon ik gelukkig nog bemachtigen. Het was het laatste flesje Elysium van Quady Winery Madera uit Californië. Het is een zogenaamde Vin Doux Naturel en is gemaakt van de Black Muscat. Kan ik nog een beetje aan mijn smaakgeheugen werken.

Na de lunch was het de eer aan Gert Crum die ons zou gaan informeren over de Bourgogne. Gert is schrijver van diverse boeken waaronder het handboek voor de Bourgogneliefhebber. Een man met zeer veel kennis en ervaring en zoals ons al was beloofd door de Bordeauxdocent van de vorige les vertelde Gert dat de mooiste wijnen uit de Bourgogne kwamen en zei daarbij dat Xavier Kat dat wel voorspeld zou hebben. De “strijd” tussen die van de Bourgogne en die van de Bordeaux is er een als die van Ajax en Feyenoord maar dan wat vriendelijker. De Bourgogne is zo’n spannend gebied omdat het op de grens van een aantal zones ligt en daarbij invloeden heeft van de zee aan de westkant, het continentale van de oostkant maar ook nog ligt mediterraans vanuit het zuiden. Het ene jaar is dan ook beter dan het andere en dat komt ook dat er hoofdzakelijk wijnen van één druivenras gemaakt worden. Er kan dus niet gecompenseerd worden met de wijn van een beter gerijpt ras. De belangrijkste druivenrassen zijn Pinot Noir voor rood en Chardonnay voor de witte wijn. In de Beaujolais wat ook onder de Bourgogne valt gebruikt men de Gamay.
Zonder op de specifieke kenmerken van de gebieden te beschrijven wil ik zeggen dat het gebied van de Bourgogne bestaat uit de volgende wijngebieden; Chablis, Cote D’or met de subgebieden Côte de Nuits en Côte de Beaune, Saône-et-Loire met de subgebieden Côte Chalonnaise en Mãconnais om af te sluiten met Beaujolais.
 
De Bourgogne is een zeer klein gebied met de meeste Appellations Original Controle. Grof gezegd zijn er in heel Frankrijk tussen de vier en vijfhonderd en alleen in de Bourgogne zijn er al zo’n honderd. Een gigantische differentiatie waarvan de oorsprong in een ver verleden ligt. De allermooiste wijnen hebben de kwaliteitsstatus premier cru. Dat zijn wijnen van hele specifieke wijngaarden die halverwege op de berghelling staan. De zogenaamde mi-coto’s. Nog altijd zeer voornaam maar in aantallen een verveelvoudiging van de premier crus zijn er de grand crus en alles wat daar niet aan voldoet komt als AOC Bourgogne op de markt. Tussen alle uitleg door proefden we wijnen uit de Beaujolais, wit en rood uit de Bourgogne variërend van de algemene AOC tot verschillende premier crus. De afsluiter was een absolute topper uit de befaamde AOC Vosne-Romanée. Een 2007 van Domaine Emmanuel Rouguet. Intense geuren, verfijnde smaken met een prachtige elegantie en een lange afdronk.

Ondanks de korte pauze liepen we enorm uit vandaag, tot half zes. Gert die kent in de Bourgogne elke weg, elk domein en dan ook nog de historie van het bedrijf. Prachtig maar dat gaf soms ook wel eens wat te veel info wat je na het aanhoren ook gelijk weer kwijt bent. Gelukkig gaat hij ook mee tijdens de studiereis zodat ik het allemaal nog een keer kan beluisteren. Met de humor en zelfspot die hij in zijn verhalen gooit beloofd dat een bijzondere week te gaan worden.

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 7

03 januari 2011. Nu ik dit verslag begin te schrijven zag ik in mijn opgeslagen documenten dat het op 22 november was dat we onze vorige lesdag hadden. Dat lijkt een hele tijd geleden en dat is het ook, alleen zo voelt het niet. Dat komt doordat we met ons eigen proefclubje op 13 december nog een oefenavond hebben gehad en ook de zakelijke decemberdrukte heeft de tijd voorbij doen vliegen. Vandaag was het dus weer tijd voor het tweewekelijkse ritueel. Ik stapte op tijd de auto in maar de boardcomputer van mijn auto ging voor een kleine vertraging zorgen. De bandenspanning was te laag dus die, op deze frisse ochtend, bij de benzinepomp op spanning gebracht alvorens door te rijden naar Maarn. Gelukkig was het erg rustig op de weg waardoor ik er zo was. Met een kopje koffie de afgelopen periode doorgesproken met de medestudenten totdat Klazien het belletje deed rinkelen. Doordat mijn “eigen” studiemaatje ziek was had ik ander gezelschap in de klas.

Na wat korte mededelingen zei Frank dat we geen tijd te verliezen hadden waarna we ons vast mochten bijten in de drie witte wijnen, vier rode wijnen en een dessertwijn die op tafel stonden. Na het schrijven van de proefnotities de vragen beantwoord in de hoop de juiste wijnen geselecteerd te hebben. Helaas was die hoop ijdel deze keer. Na het bespreken van alle wijnen bleek ik deze keer een onvoldoende resultaat te hebben. Balen, maar niet te lang bij stil blijven staan want ik was niet de enige. Overal bezien leek de kleine meerderheid aan de verkeerde kant van de streep te staan en over twee weken hebben we weer zo’n oefening.

Na de lunch stond het programma in het teken van Bordeaux en de gastdocent was Xavier Kat, directeur van Wijnkoperij Okhuysen, die onder andere, even simpel gezegd, heeft gestudeerd aan de wijnuniversiteit van Bordeaux. Onder de cursisten zaten er best wel wat die met kerstmis genoten hadden van een fles uit deze streek maar ook nog heel veel niet. Xavier wilde niet alleen stil staan bij de feiten hoe ze ook in ons cursusboek staan maar hij wilde de streek wat meer in de beleving brengen. Met een prachtige fotoreeks leidde hij ons door de streek waarbij hij gelijk de nodige wetenswaardigheden vertelde. Natuurlijk kwam daarbij de nodige complexiteit en diversiteit van de streek aan bod wat herkenbaarheid bemoeilijkt maar ook het gegeven dat Bordeaux de bakermat van de wijnproductie is en nog steeds toonaangevend is voor vele wijnproducenten over de hele wereld. Om dat te onderschrijven kregen we een wijn te proeven die uit de streek zou kunnen komen maar dat niet deed. Het was een wijn van een gerenommeerd huis uit de Languedoc met een substantieel deel Bordeauxdruiven. Na deze constatering werden er nog wat historische gegevens aangehaald waardoor de Bordeaux deze reputatie heeft gekregen. Natuurlijk stonden we stil bij de befaamde classificatie uit 1855 van de Médoc en dat daar sinds die tijd slechts één wijziging in is geweest in 1973 toen Château Mouton-Rothschild na een jarenlange lobby werd opgewaardeerd van Deuxième Grand Cru Classé naar Première Grand Cru Classé. De verschillen tussen de linkeroever en de rechteroever en het verschillende gebruik van de druivenrassen in die streken. Op de linkeroever is de Cabernet Sauvignon de dominante druif en op de rechteroever de Merlot. Ook de witte wijnen van Entre-Deux-Mers ontbraken niet en naast de gemeentelijke appellations werd ook het gebied Graves besproken. Binnen de verschillende gebieden die niet in de classificatie van 1855 zijn opgenomen zijn door de tijd heen ook nog eigen kwaliteitsclassificaties ontstaan maar het gaat te ver om die hier allemaal te benoemen. Het lijkt nu dat er alleen een theoretisch betoog werd gegeven maar tussendoor werd er volop en leerzaam geproefd. Er werd wit geproefd en binnen het rode konden we eerst nog even oefenen in het herkennen van de monocépages van de voor de streek belangrijkste rode druiven Cabernet Sauvignon, Merlot en Cabernet Franc om ze later in de assemblage in een bepaalde streek te kunnen plaatsen. Met de afsluitende wijn, een Château Clos du Marquis, Saint-Julien 1990, werd een eliminerend spel gedaan waarbij de winnaar een fles mee naar huis mocht nemen. Het werd wat later maar het was voor mij een boeiende middag waarbij Xavier de materie op een zeer aangename manier bracht.   

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 6

22 november 2010. Met gemengde gevoelens toog ik deze dag naar Maarn om weer een lesdag van het bijzonder mooie leertraject te gaan volgen. Gisteren was ik naar een wijnveiling bij Amsterdam Auctioneers Glerum geweest wat op zich ook weer een bijzondere ervaring was. Ik vertel u daar later graag meer over maar aan het eind van de dag ging ik wel naar huis met een mooi kistje vintage port 2000. Redelijk laat thuis en na het nuttigen van wat eten het lesboek maar op schoot gelegd. Nou, ik had al redelijk snel in de gaten dat dat niet meer zo succesvol was dus dan maar weer een keer met een beperkte voorbereiding naar school. Dat geeft mij tegenwoordig toch een min of meer onprettig gevoel en soms denk ik wel eens, had ik dat vroeger maar gehad. Wie weet wat er dan van me terecht gekomen was. De verkeersdrukte viel mee en doordat ik ook vroeg vertrokken was zat ik al om half negen aan de koffie. Het werd al snel drukker en voor ik het wist ging het belletje van Klazien weer. Ik keek op mijn horloge, vijf voor negen. Kennelijk is elke minuut kostbaar vandaag.

De tafels waren weer kleurrijk ingedekt. Drie witte wijnen, vier rode wijnen en een goudgekleurde afsluiter. Wat zal Frank vandaag weer voor ons in petto hebben want dat blind proeven blijft nog steeds verschrikkelijk lastig. Frank begon zijn verhaal dat we vandaag niet zo veel tijd hadden omdat Gerard Horstink, de voorzitter van de Wijnacademie, ons zou komen informeren over de examenmomenten die ons ook nog eens te wachten staan; 21 februari is de eerste examendag. Daarna vertelde hij dat we voor de opleiding alle thematische proefmogelijkheden gedaan hadden en dat hij vandaag een soort van proefexamen wilde doen. Op het echte examen moeten straks 12 wijnen beoordeeld worden en daarnaast moeten er 6 ondersteunende vragen beantwoord worden. Vandaag was de verhouding acht om twee. Als advies kregen we mee om vooral eerst te proeven om ons niet te laten verleiden naar een bepaald antwoord te zoeken. Tijdens het proeven kregen we namelijk een formulier met een keuze uit drie antwoorden. Binnen mijn andere baan noemen we dat tunnelvisie.
Aan de slag, kijken, ruiken, walsen, ruiken, proeven, spugen en schrijven. Vijf minuten per wijn is nog best krap. Ik moest dus heuen  met de laatste twee wijnen en ik had nog niet naar het antwoordenformulier gekeken. Terwijl men al was begonnen met het bespreken van de proefnotitie van de eerste wijn vulde ik nog snel even wat antwoorden in aan de hand van mijn proefervaringen waarna ik weer aandachtig mee kon luisteren. In de nabespreking had Frank een mooie presentatie van de drie antwoordmogelijkheden per wijn. Pfoe, ik moet nog ontzettend veel leren. Is het al moeilijk om het druivenras vast te stellen met antwoorden waarbij alleen een gebied wordt genoemd is het nog lastiger, althans als de specifieke kennis van dat gebied ontbreekt want anders zou je de wijn in- of uit kunnen sluiten. Ondanks dat mijn beoordeling niet helemaal goed strookte met de werkelijkheid had ik aan het eind van de rit toch zes antwoorden goed wat net een voldoende zou zijn geweest als je dit door zou vertalen naar een echt examen. Zou het dan toch nog goed komen ?

Na de lunch was het tijd voor de gastspreker van deze week. Peter van Houtert, commercieel directeur bij Verbunt en onlangs benoemd tot Chevalier dans l’Ordre du Mérite Agricole. Een onderscheiding van de Franse minister van landbouw voor de bijzondere inspanningen voor en bijdragen aan de export van het Franse product. Peter is een bevlogen man en een Bourgondiër bij uitstek, hij heeft veel van de wijnwereld gezien en kan daar goed over vertellen. Op de momenten dat hij citaten van anderen voor las raakte hij mij even kwijt maar verder gingen we enthousiast door het grote gebied van de Languedoc-Roussillon en de Provence heen.

De Languedoc-Roussillon is het grootste wijnbouwgebied van Frankrijk en loopt langs de kust vanaf de stad Nimes tot aan de Pyreneeën. Een strook van zo’n 200 tot 250 kilometer lang met breedtes variërend van zo’n 10 tot 50 kilometer. Het mag duidelijk zijn dat er binnen dat gebied enorm veel subculturen zijn als gevolg van ligging en in dit geval ook de diversiteit in bodemsamenstelling. Ondanks dat er nog steeds veel, heel veel wijn uit dit gebied komt is er de laatste decennia wel een verandering op gang gekomen. Het is niet meer alleen de grote massa bulkwijn die er geproduceerd wordt want er komen steeds meer producenten die zich richten op kwaliteit. De Languedoc-Roussillon doet er ook alles aan om zich als een soort eenheid naar buiten te promoten maar door de vele verschillende AOC’s, vele kleine producenten, veel grote coöperaties en een diversiteit in het gebied is dat nog niet zo makkelijk. Hoe zich dat in de toekomst gaat ontwikkelen zal de tijd leren maar feit is wel dat er hele mooie wijnen voor aantrekkelijke prijzen uit het gebied komen want dat mochten wij natuurlijk weer zelf ervaren. 

Prachtige witte en rode wijnen uit dit gebied en rosé wijnen uit de Provence waren ons deel maar de afsluiter van de dag was toch wel de meest bijzondere.
Het was de Aimé van het Domaine Cazes uit de AOC Rivesaltes, oogstjaar 1976. Een wijn die 22 jaar op eikenhouten vaten heeft gerijpt waarbij jaarlijks 7% aan verdamping verloren gaat.  Gemaakt van de Grenache Blanc en de Grenache Noir was dit verworden tot een Cognackleurig geheel met een intense geur. Beetje oxidatief, noten en honing. Complex en fris in smaak zal dit zeker geen allemansvriend zijn, al was het maar vanwege de prijs, maar voor de liefhebber een ware beleving.

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 5

8 november 2010. Het was weer de tweewekelijkse maandag waarop ik naar Maarn kon om een lesdag te gaan volgen met als voorbereidde onderwerpen Champagne en de Sud Ouest, Zuidwest Frankrijk. Gelet op de laatste ervaringen met het verkeer ietsjes eerder in de auto gestapt en ja hoor, alles zat mee en ik was ruim voor half tien al op de cursuslocatie. Uitgebreid aan de koffie en bijkletsen met andere vroege vogels en degene die binnen kwamen druppelen. Het gevoel dat onder de cursisten overheerst is dat het allemaal toch nog knap lastig blijft en dat gevoel werd in de loop van de dag nog zeker niet weggenomen. Het belletje ging weer strak op tijd dus op zoek naar een geschikt plekje in het cursuslokaal. Doordat er wat inhalers uit de andere groep waren was het extra druk.

Er stonden weer acht glazen per cursist op tafel. Vier witte wijnen en vier rode wijnen. Het betoog van Frank Jacobs voorafgaand aan het beoordelen van deze wijnen ging over klimaatzones. Er werd nog even aangehaald dat de omstandigheden voor wijnbouw tussen de 30e en 50e breedtegraad liggen en zo zijn er op het noordelijk en zuidelijk halfrond overeenkomstige klimaten te vinden. Binnen Europa zijn ook weer zones waarvoor specifieke regelgeving is. Zo zijn er gebieden waar altijd gechaptaliseerd of ontzuurd mag worden. Gebieden waar dat door controlerende instanties aan de hand van het weersverloop in het jaar wordt bepaald en gebieden waar dat nooit mag gebeuren. Even grof gezegd mag het eerste zeg maar in het meest noordelijke, koude, gebied,  in het zuidelijke mag het nooit en in het tussengebied wordt het door de autoriteiten bepaald. In de smaakbeleving zijn de wijnen uit de koelere gebieden vaak voorzien van wat frisser fruit en hebben ze een wat hoger zuurgehalte. Maar het is natuurlijk nooit allemaal zo zwart wit en met het blind beoordelen van de wijnen werd de plank soms weer lekker mis geslagen. Om de ideale groeiomstandigheden te verkrijgen zoeken de druiventelers daarom ook vaak de hoogte op. Daar waar er bergen zijn kan men lekker de hoogte in. Elke honderd meter omhoog scheelt 0,6 tot 1 graad Celsius ten opzichte van de temperatuur op het basisniveau. Zo kun je van warm naar relatief koel met de daarbij behorende effecten op de wijn.

Na de lunch was tijd voor de gastdocent. Deze keer viel de eer ten deel aan Joris Snelten. Hij was op zijn 19e al vinoloog van de wijnacademie en thans is hij directeur van DGS. Voordat we zelf zes mousserende wijnen mochten gaan beoordelen gaf hij een duidelijke uitleg over het gebied Champagne en de eigen regelgeving voor de méthode champenoise hetgeen een nog striktere regelgeving heeft dan de méthode traditionnelle. Deze verschillen zitten met name in de rendementen en rijpingsperiodes. Uit elke vierduizend kilo druiven mag maar 2550 liter sap geperst worden waarbij de eerste persing uit 2050 liter bestaat die voor de betere kwaliteitswijnen is en de tweede persing van 500 liter vaak al meer tannines bevat en in goedkopere producten wordt verwerkt. Ook is vastgesteld dat de periode van het ontstaan van de bubbels in de fles minimaal 15 maanden in beslag dient te nemen. De echte topchampagnes nemen hier veel langer de tijd voor maar al deze gegevens en de hoge prijs voor de druiven maakt het dat champagne een kostbaar product is. Nog afgezien van de extra belasting die op deze wijn geheven wordt. Onze champagneproeverij eindigde met een zeer kostbare Dom Pérignon 2002.  Een zeer aangenaam glas waarvan ik het laatste beetje toch maar had doorgeslikt. Gelukkig zijn er ook nog hele mooie champagnes die veel voordeliger zijn en in Nederland moeten we nog een beetje van de traditie af dat we het alleen maar met Oud & Nieuw consumeren.

Nadat we voor de pauze al flink uitgelopen waren was het na de pauze tijd voor Zuidwest Frankrijk. Een gebied dat in de verre historie erg veel last heeft gehad van de transportbeperkingen in het Bordeauxgebied en nog steeds beter zijn best moet doen om tegen de faam van Bordeaux op te boksen. Daar waar een gewone Bordeaux makkelijk verkocht wordt omdat het een Bordeaux is moeten de wijnen uit het er aan grenzende gebied op een hoger niveau staan om kopers te overtuigen. Het gebied is vrij uitgestrekt en daardoor zijn er veel verschillende microklimaten en ook de bodemstructuur is er heel divers. Daar komt nog bij dat er veel druivenrassen verbouwd worden waaronder specifieke lokale waardoor het gebied wat lastig herkenbaar is. Toch proefden we een paar heerlijk fruitige witte wijnen waar er zelfs eentje zat van dit oogstjaar. Superkort in de fles en één bom fruit. De rode wijnen uit dat gebied staan bekend om hun stevigheid en moeten vooral bij de maaltijd geconsumeerd worden. We proefden door de streek heen met wijnen uit de gebieden Saint Mont, Montravel en Cahors. Daar waar onze wijn uit de Saint Mont nog wat fruitigheid had werd de Montravel al een stuk strenger met zijn tannines. Ook de wijn uit Cahors was behoorlijk stevig en met een leeftijd van vier tot vijf jaar kunnen ze minimaal nog zo’n zelfde tijd opgelegd worden. De rode selectie werd afgesloten met twee wijnen uit de Madiran waar het druivenras Tannat de boventoon viert. Stevige wijnen waarbij met toch probeert iets meer toegankelijkheid te krijgen door extra laat te oogsten, assembleren met andere druivenrassen en het toepassen van technieken om tijdens de rijping al extra zuurstof aan de wijn te geven zodat het karakter wat milder wordt. Met een prachtige zoete dessertwijn van de Petit Manseng uit Jurancon werd de middag afgesloten.

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 4

25 oktober 2010. Van echt studeren is het nog niet gekomen maar voor deze les had ik in ieder geval de theorie een keer doorgenomen van de gebieden die vandaag aan de orde komen. De verkeersdrukte in de lus van de A2 naar de A12 lijkt structureel te zijn want het stroopte weer verschrikkelijk. Eénmaal op de 12 was er geen vuiltje meer aan de lucht. Het is niet anders. Voordat de les begon nog even aan de koffie en een broodje want het ochtendprogramma zou bestaan uit versterkte wijnen.

Het aanvangsbelletje rinkelde al weer snel en zoekend naar een plek in het leslokaal werden de zintuigen al vrolijk gestemd. Wat een aroma’s komen er vrij als er zo’n 65 tafels ingedekt zijn met voor elke student 8 glazen versterkte wijn van uiteenlopende aard.

Voordat we ons in al die wijnen mochten bijten deed Frank Jacobs eerst een verhandeling over versterkte wijnen. Wat daarbij onder andere aan de orde kwam was hoe die zoete wijnen gemaakt kunnen worden, welke soorten er zoal zijn en waar ze gemaakt worden. Als je het zo opschrijft dan lijkt het niet zoveel maar als je alleen al kijkt naar de diversiteiten binnen Port, Sherry en Madeira kun je al een behoorlijke workshop geven. Dan zijn er ook nog de Vin doux naturels, denk daarbij aan de Muscat de Rivesaltes of een Banyuls, de prachtige Botrytis wijnen, andere zoete wijnen van laat geoogste druiven en de bijzondere wijnen die gemaakt worden van ingedroogde druiven en dan is het ineens een complex geheel met zeer veel variëteiten.
Vervolgens aan de slag om de geuren en smaken vast te leggen en te benoemen wat er ongeveer in het glas zat. Dat was nog best lastig maar gelukkig herkende ik er wel een aantal en dat is goed voor de moraal. Het alcoholpercentage binnen deze wijnen is een hulpmiddel om de wijn te categoriseren maar het lastige is om dit te herkennen. Het zoete uit de wijn maskeert het alcoholgehalte enorm dus dat vergt zeker nog oefening.

Na de lunch was onze gastdocent Lars Daniëls, 1 van de 3 Magister Vini’s die er zijn in Nederland. In vogelvlucht gingen we door Zwitserland om via de Savoie en Jura wat langer in het Rhône-gebied stil te staan. De meeste van de Zwitserse wijnen worden in eigen land geconsumeerd dus die kom je niet zo vaak tegen. Vanuit Zwitserland proefden we een rosé en uit de Savoie en Jura kregen we een witte wijn te proeven. Het uitgebreide verhaal over het complexe gebied van de Rhône werd ondersteund met tien verschillende wijnen waardoor het theoretische verhaal een prachtige praktische ondersteuning kreeg. Het Rhône gebied is vrij uitgebreid en daardoor verdeeld in de noordelijke en de zuidelijke Rhône. Deze spreiding levert een enorme diversiteit aan terroirs en daarbij mag er ook een groot aantal druivenrassen in de wijn verwerkt worden. In de noordelijke Rhône is de Syrah de belangrijkste basisdruif en in het zuidelijk deel de Grenache. Dat dit gegeven het niet veel makkelijker maakt blijkt wel uit het feit dat binnen de oudste AOC van Frankrijk, de appellation Châteauneuf-du-Pape uit 1935, 13 verschillende druivenrassen in de wijn verwerkt mogen worden. De terroirverschillen en de invloeden die de wijnmaker op het hele proces van wijn maken heeft zorgt er voor dat wijnen binnen dezelfde appellations enorme verschillend kunnen zijn. Dit maakt het spannend en uitdagend maar ook erg lastig om tot herkenning te komen.

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 3

11 oktober 2010. Na een hectische week ging ik met een beperkte voorbereiding naar Maarn. Op tijd vertrokken om nog even bij te kunnen kletsen met de medestudenten. Helaas gooide de verkeersdrukte wat roet in het eten. Vijfentwintig minuten van IJsselstein naar Oudenrijn is niet iets waar je rekening mee houd. Bij aankomst had ik nog een kwartiertje en onder het genot van een kopje koffie toch nog even bijgekletst. Klazien, onze cursusleidster, rinkelde met haar belletje zodat wij een plek in het lokaal konden gaan bemachtigen. Op elke plek stonden weer zes glazen gevuld, drie keer wit en drie keer rood. Al die glazen zorgden voor een aangenaam aroma in het lokaal.

Frank Jacobs begon met zijn inleiding op het wijntechnisch proeven wat deze keer in het teken van oogstjaren stond. Het is een genot om naar die man te luisteren. Naast zijn parate kennis en zijn enorme ervaring heeft hij ook nog het vermogen om het op zo’n manier te brengen dat de aandacht niet verslapt. Zo begon hij met het vragen naar een aantal geboortejaren van cursisten. Zoals een goed man betaamt sloeg hij de vrouwen in deze over. Van elk jaar werd viel wist hij zo de omstandigheden van dat jaar die bepalend waren voor de kwaliteit van de oogst en daardoor voor de kwaliteit van de wijn te benoemen. Hij beperkte zich hierbij tot de Bordeaux maar ook van de Bourgogne en vast van veel meer gebieden of landen wist hij het ook. De laatste twintig oogstjaren nam hij wat specifieker met ons door en tevens gaf hij ons het advies om die kenmerken van de laatste tien tot twintig jaar ook eigen te maken want dat geeft weer een extra kenniselement bij het beoordelen van wijn.

Na de lunch was het tijd voor het gebied Loire en Elzas in Frankrijk wat met passie gebracht werd door Chris Alblas. Een van de meest aangeplante druivenrassen in de Loire is de Melon de Bourgogne waar de bekende Muscadet van gemaakt wordt. Andere belangrijke witte rassen in dat gebied zijn de Chenin Blanc en de Sauvignon Blanc. Bij de rode druiven zijn dat de Cabernet Franc, Gamay en de Grolleau/Groslot waarvan de laatste voornamelijk voor rosé gebruikt wordt. Het was prettig dat de glazen een keer niet blind uitgeschonken werden. Ondanks de bekendheid blijft het nog knap lastig om de geproefde informatie van de wijn op te slaan en te beschrijven om uiteindelijk de herkenning te krijgen. Toch zaten er mooie witte en rode wijnen tussen.
Na de korte pauze was het tijd voor de Elzas en dat is een zeer sfeervolle wijnomgeving en nog redelijk dicht bij huis. Het hangt vanuit de historie een beetje tussen Frankrijk en Duitsland in en heeft daardoor zijn eigen identiteit. Die herkenbaarheid komt een beetje terug in de wijnen uit het gebied. Als één van de weinige streken in Frankrijk, zo niet de enige, waren en zijn de wijnen uit het gebied herkenbaar aan hun druivenras. Bekende rassen uit het gebeid zijn onder andere Gewürztraminer, Pinot Gris, Pinot Noir, Riesling en Silvaner. Binnen de eenvoudige wijnen vinden ook wel assemblages van andere rassen plaats. De meest bijzondere Elzas wijn die we proefden was denk ik wel van het Domaine Marcel Deiss waar Jean Michel Deiss als ware terroirist zijn kennis en kunde toont. Verschillende druivenrassen staan door elkaar aangeplant en worden gelijktijdig geoogst en gevinifiëerd. Een zeer bijzondere assemblage met een verfijnde afdronk.

www.dewijnintermediair.nl

Lesdag 2

27 september 2010, we zijn weer twee weken verder en het is tijd voor lesdag 2. De afgelopen twee weken had ik vakantie maar de tijd is voorbij gevlogen. Wat zal dat straks worden als de gewone werkweek ook gevuld moet worden?

Tijdens de eerste lesdag hadden we een proefgroep samengesteld en afgesproken om elke maandagavond als we geen les hebben een thematische blindproeverij te doen. De 20^e waren we voor het eerst bij elkaar gekomen en iedereen had een fles naar eigen keuze meegebracht. Om vooral maar veel te oefenen werden de wijnen blind uitgeserveerd en gingen we op zoek naar de eigenschappen van de wijn om misschien wel te kunnen zeggen wat het was. Dat valt niet mee. In grote lijnen lukt het wel om de herkenbare eigenschappen zoals de fruitigheid, de zuurgraad en de herkomst uit een koel of warm klimaat te benoemen. Maar het druivenras en het land van herkomst, laat staan de streek van herkomst, dat is nog iets teveel gevraagd. Het was in ieder geval gezellig en leerzaam en ik kijk al weer uit naar de volgende waar we, vooruitlopend op de volgende lesdag, de Elzas als thema hebben.

Voordat de lesdag in Maarn begon eerst nog even koffie gedronken en met wat lotgenoten teruggekeken op onze eerste proefavond. Om tien uur ging de bel en mochten we het cursuslokaal betreden. Vandaag was onze “eigen” docent aanwezig. Er stonden vier witte wijnen en vier rode wijnen ons te wachten. Nadat Frank Jacobs zijn zegje had gedaan mochten wij de wijnen gaan beoordelen. Het thema was druivenrassen dus het was voldoende om dat te achterhalen. Gelukkig was dit nog geen examen want ten eerste kwam ik tijd tekort om ze alle acht te doen en met mijn persoonlijke resultaat zou ik dik gezakt zijn. Het is hartstikke lastig om te benoemen waarom de een nou anders is dan de andere. Toch zal dat wel moeten gaan komen want anders kun je het ook niet onthouden. We zullen ons daar de komende maanden ongetwijfeld verder in bekwamen.

Na de lunch trad Magda van der Rijst op als gastdocent. Haar les stond in het teken van de fysische en psychologische factoren van het proeven en de ontdekkingen in het glas en de waarnemingen op papier.

Na een korte introductie mochten we aan de slag met twee witte wijnen. Qua kleur leken ze erg op elkaar en toch was de ene wijn minder aromatisch en zat hoger in de zuren. Het bleek dezelfde wijn te zijn echter op een andere temperatuur uitgeserveerd. Temperatuur heeft dus een grote invloed op de smaakbeleving van wijn.

Daarna mochten we aan de bak met drie witte wijnen om een inschatting te maken van het zoet-, zuurgehalte in de wijn en het bepalen van het alcoholpercentage. Erg lastig omdat het zuur het zoet onderdrukt. De balans tussen deze in een wijn is erg belangrijk en zonder zuren is er geen goede wijn.

Daarnaast mochten we een wijn beoordelen welke in een zwart glas ingeschonken. Zonder kleurherkenning moet je dus op de geur en smaak afgaan. Blinder proeven gaat niet. Op basis van de geur- en smaakaroma’s dacht ik dat het een witte wijn was maar het bleek een lichte rosé te zijn. Er gaan verhalen rond dat sommigen in dit soort glazen ook rode wijnen voor wit “aanzien”.

Na de pauze was het tijd voor enkele afwijkingen die je in wijn tegen kunt komen zoals het gedeeltelijk gebruik van rotte druiven, het gebruik van teveel sulfiet, afwijking als het gevolg van onhygiëne en een volledig geoxideerde wijn.

Al deze narigheden werden afgesloten met het beoordelen van een goede wijn en toen was de dag al weer voorbij. Ook daar vliegt de tijd!
www.dewijnintermediair.nl